Jaroslaw MIKOLAJEVSKI (Poloni) - DYSHEKU I PLAZHIT




Jaroslaw Mikolajewski, ka lindur në vitin 1960 në Varshavë. Ai është poet, përkthyes, romancier dhe autor librash për fëmijë. Ka debutuar në vitin 1991 me veprën "Dëshmia e vetme e borës ", vepër që u vlerësua me Çmimin Illakowiczowna për debutimin më të mirë letrar të vitit. Ai është autor i tetë librave dhe e ka filluar karrierën si gazetar në gazetën Wyborcza. Aktualisht, mban postin e drejtorit të Institutit Polak në Romë.
Kritiku i letërsisë Piotra Matywiecki, në faqet zyrtare të kulturës polake, ka shkruar: ”Jaroslaw Mikolajewski, ky poet i cili po arrin pjekurinë përpara syve tanë, në vitet e fundit është shndërruar në një poet lirik par excellence. Në një sërë veprash, e më në veçanti tek ATA QË MË KAPËN (2003), me një thjeshtësi prekëse të synimit poetik, ai priret drejt subjekteve të përjetshme të poezisë: jetës dhe vdekjes. Ndërveprimi i tij me të vdekurit përbën ndërveprimin më të qenësishëm – sepse të vdekurit ne mund t’i gjejmë vetëm tek vetja - dhe më të panatyrshëm njëkohësisht, sepse tekefundit ata nuk janë veçse të vdekur. Prej këtij tensioni të thjeshtë, Mikolajewski derivon tinguj që janë vetjakë, të atij vetë. Ai ngjason me një vëlla siamez të të ikurve – i lidhur me ta nëpërmjet një gjenealogjie fizike (ai ka shumë për të thënë për atin e tij të vdekur) – si dhe një afrimiteti psikologjik. Ky poet mat gjithçka me dashurinë, përpos poemave erotike njëkohësisht të guximshme sa dhe të mrekullueshme, ai shkruan së tepërmi për dashurinë prindërore të etërve ndaj bijave. Jaroslaw Mikolajewski ka shkruar dhe arrin të gjejë një gjuhë poetike jashtëzakonisht voluminoze, njëfarë gjuhe ndjenjash që thua se vjen që nga kohët përpara Kullës së Babelit, atëherë kur gjuhët nuk ishin ngatërruar. Ky është kuvendimi i vetë un-it të njeriut teksa komunikon me veten, dhe jo njëfarë komunikimi i rëndomtë njerëzor me të tjerët.”

Jaroslaw MIKOLAJEVSKI (Poloni)
DYSHEKU I PLAZHIT

Baba e frynte çdo verë
Prej tridhjetë vjetësh, a ndoshta më shumë.
Prej të çarave derdhet ende rërë.
Në gungat mushkëritë e tij frymojnë ende.

Derisa unë s’e kam flakur dhe minjtë s’e kanë brejtur,
Im atë mund të shkojë në det.

Kutizë kolle.
Sënduk guralecësh.
Kujtim i gjallë.
Balsam për frymëmarrjen e shkujdesur.
Çlodhje e përjetshme.
Kacek i ringjalljes.


SHTYLLA KURRIZORE E GRUAS SIME

Teksa pret
Shtylla kurrizore e gruas sime është degë
Që thyhet prej mollëve të shumta

Përkulur deri në tokë
Pa bërë qëndresën më të vogël

Netëve të vigjiljes
Shtylla kurrizore e saj bëhet shall
Shtrënguar rreth qafës së hollë

Në netët e dashurisë shtazarake
është zinxhiri i valixhes
që nuk do të mbyllet edhe po ta shtypësh me këmbë

Në netët e dashurisë njerëzore
Është tel çeliku
Që fshikullon në erë në tensionin më të lartë

Gjatë shëtitjes së mesditës
Shtylla kurrizore e gruas sime është flamur
I udhërrëfyesit të pelegrinëve në kishën plot njerëz

Natën pas një dite ecje
Është si ca fëmijë të frikësuar
Që kanë prishur pianon e kopshtit

Dhe është prishur
Vetë tastiera e pianos

Nën dushin mbrëmjes
Shtylla e saj kurrizore është nepërka
Që vëzhgon përtueshëm në asfaltin përvëlues

Nën mbulesën e mesnatës
Shtylla kurrizore e gruas sime është ashkël që digjet në zjarr
Për të ngrohur bukën mëngjesin që vjen



LËNDINA

Vajzat e mia ushqehen si mëshqerra

Prej barit
Që rritet në kullotat e gjelbërta

Prej qumështit
Që atyre kafshëve të bekuara
U pikon nga gjinjtë e plotë

Vajzat e mia pinë
çajra
Me emra latinë
E faqet e tyre erëmojnë
Si thasë mëndafshi mbushur me trumzë

Vajzat e mia janë kajmak
Bukë e diell

Përtypin petalet e ëmbla
Të luleve të fushës
Dhe flokët e tyre kundërmojnë
Lulepllatke pikuar me vesë

Jetoj pranë tyre si një derr

Kufomë qeni
Në bregun e një lumi të kulluar
Që ende s’është bërë pleh

As vesë
Që avullon drejt diellit

As ujë i atij lumi

O tokë mishngrënëse
Gëlltite tani trupin tim

Ose më mbush me frymë
Praroma lëkurën time


QIVURI PREJ LETRE

Një ëndërr më ka prishur gjumin
Që shkela lotzonja

Më lehtësoi
Ijëve të rrahura si qen

Kish vdekur im atë e unë isha aq i varfër
Sa s’kisha para as për qivur

S’duhet të harxhoja as për varrmihësit

Mora një karton të vjetër mbetur prej gazetës së murit
Në shkollën ku shkoja tridhjetë vjet më parë

Vizatova skicën
Bazamentin le të themi

Ashtu siç na kishin mësuar

Pastaj anët
Dhe cepat për t’i lyer me ngjitës

I preva me gërshërët e pamprehura për fëmijë
E palosa
Dhe ngjita me zamkë
Me pjesën më të vogël të kartonit bëra kapakun

Po ashtu siç kisha bërë dikur shtëpi

Cepa
Skaje
Gërshërë e zamkë

Nuk e kujtoj
Si e futa brenda

Ndoshta do kish qenë shumë qesharake për një ëndërr
Bashkim për të më shpëtuar

Megjithatë
Pavarësisht nga çdo lloj frike
Kapaku u mbyll për bukuri
U puthit mirë në majë

Siç thashë
Nuk kishim para për varrmihësit
Prej shtëpisë gjer në kishë
E mbarta qivurin mbi supe

“do ia dalësh?”
“do ia dal nënë, mos u shqetëso”

E ngrita lart
Ishte i lehtë si qivur fëmije

Më pa Zoti
Pasi megjithëse kartoni ish i lëmuar
Qivuri qëndroi drejt, për bukuri

Pëshkova qytetin
Parkun ujazdowski
selinë e partisë
rrugën nowy świat

Gishtërinjtë më kishin ngirë prej acarit
Por durova madje pa e lëvizur nga njëri sup në tjetrin
E pa i kërkuar kujt ndihmë

Nuk ua ktheva përshëndetjet njerëzve
Tani do mendojnë se jam i pasjellshëm

Nuk më vinte turp nga varfëria ime
Nuk fajësova kënd që më gjykonte për këtë funeral

E mbaja i kërrusur

Në faltore varrmihësit
Që më parë më kishin thënë
Se pa treqind as që bëhej fjalë
Zunë të qanin teksa më shihnin
Si përpiqesha të hyja bashkë me qivurin
Në derën e ngushtë të portës rrotulluese

Vunë në lëvizje një mekanizëm të padukshëm
larguan pengesat
Dhe erdhën drejt meje

Qe hera e parë që nuk m’u dukën si korba
Që fluturonin mbi kokën time për të më copëtuar

Për herë të parë ndjeva mirënjohje të sinqertë
Për lehtësimin

Ua besova atyre qivurin prej letre
Shtylla ime kurrizore është rritur si fidan që ka filluar të çelë

Për herë të parë në jetën time
Ëndërrova pa brerje ndërgjegje

Për herë të parë pas lëshimit të një peshe
Nuk u ndjeva i dërrmuar, por i lehtë

Për herë të parë u ndjeva
Si fëmija që ka gjithçka dëshiron

Të vdekurit nën dhè
Qielli i shtangur
e plot njerëz të gjindshëm mbi tokë.


Përktheu Silvana Leka